Экскурсиялық өлкетану бөлімі - ГККП «Центр детско-юношеского туризма и краеведения»

Жас зерттеуші

admin — Tue, 14 Mar 2023 09:47:26 +0600

Мектептің табиғаттану және география бағдарламалары геологияға қатысты тақырыптарды зерттеуге көп көңіл бөледі. Үйірмедегі сабақтар жас геологтар білім алушыларға геология бойынша білім негіздерін беруді, оларды туған өлкенің геологиялық құрылымымен, тау жыныстарымен және пайдалы қазбаларымен таныстыруды; білім алушыларды геологиялық бақылаулар жүргізуге, дала жағдайында тау жыныстарының үлгілерін іріктеуге үйретуді мақсат етеді; Дағдылар мен дағдыларды дамыту: тау жыныстарын, минералдарды, пайдалы қазбаларды ажырату және анықтау, тау жыныстарының өсінділерін сипаттау, үлгілерді іріктеу, коллекция жасау, геологиялық карталарды оқу, геологиялық кесінділер жасау, геологиялық компасты пайдалану, геологиялық әдебиеттермен жұмыс істеу, далалық жағдайларда еңбек және тұрмыс жағдайларын ұйымдастыру;. өз өлкесінің табиғатына деген сүйіспеншілікті тәрбиелеу; мамандық таңдауға әсер ету.
Үйірмені ұйымдастыру: Тау жыныстарының, минералдардың, пайдалы қазбалардың және қазба фаунасының үлгілерін сатып алуды немесе жинауды; кітапхананы геологиялық әдебиеттермен жинақтауды; оқу-әдістемелік көрнекі құралдарды (карталар, схемалар), мүкәммалды (тау-кен және туристік компас, лупа, Моос шкаласы, геологиялық балға және т. б.)

Шағын туризм

admin — Tue, 14 Mar 2023 09:37:46 +0600

"Шағын туризм" үйірмесінің қосымша білім беру бағдарламасы мектеп жасына дейінгі балалармен туризм және өлкетану сабақтарына арналған.
Жан – жақты дамыған, шығармашылықпен ойлайтын, дені сау тұлғаны тәрбиелеу мәселесі қазіргі қоғамның өзекті мәселелерінің бірі болып табылады және бүгінгі таңда әлемдік қоғамдастықтың сансыз проблемаларының арасында жетекші орындардың бірін алады.Осы бағдарламаның мазмұны Президенттің Қазақстан халқына соңғы Жолдауларын (18.02.05 және 1.03.06) іске асыру шеңберінде қосымша және мектепке дейінгі білім берудің өзекті мәселелерін шешуге мүмкіндік береді, онда білім беру мен тәрбиелеу елді жаңғыртудың басты буындарының бірі болып табылады.
Жас кезінен бастап туризммен айналысу қоршаған әлемді белсенді тануға, баланың жеке басының жан-жақты дамуына ғана емес, сонымен қатар қалпына келтіруге, денені қатайтуға, физикалық белсенділікке ықпал етеді, бұл қазіргі кезде, техникалық прогрестің жанартаулық өршуі мен әмбебап компьютерлендіру кезінде маңызды.
Бұл бағдарламаның жаңалығы туристік - өлкетану қызметінің жас шеңберін кеңейту, мектеп жасына дейінгі балалармен осындай қызмет түрімен айналысу мүмкіндігі мен орындылығы болып табылады.
Мақсаты:
Туризм және өлкетану құралдарымен ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтар негізінде жан-жақты дамыған, дені сау, шығармашылықпен ойлайтын тұлғаны қалыптастыру.
Тапсырмалар:
Өскелең ұрпақтың бойында патриотизмді, азаматтықты тәрбиелеу, туған өлкеге, табиғатқа, еңбекке деген сүйіспеншілікті ояту.
Туризм процесінде баланың жеке тұлға ретінде ашылуына көмектесу, табиғи бейімділікті анықтау, олардың дамуына ықпал ету.
Салауатты өмір салтын қалыптастыру.
Экологиялық мәдениетті қалыптастыру.
Бағдарлама балалардың жас ерекшеліктерін, физиологиялық және психологиялық ерекшеліктерін ескере отырып жасалған. Онда танымдық сипаттағы сабақтарды (конкурстар, рөлдік ойындар, шығармашылық шеберханалар, викториналар және басқалар) және туристік бағыттағы (кедергілер жолағы, туристік кезеңдер, эстафеталар, жарыстар, кіші туриада және т.б.) ойын сәттері мен ертегі кейіпкерлерін қолдана отырып өткізудің әртүрлі нысандары бар.
Ұсынылып отырған үйірме сабақтарының бағдарламасы: "шағын туризм" мектеп жасына дейінгі балаларға (аға топ - бірінші оқу жылы және дайындық тобы - екінші оқу жылы) арналған және аптасына 2 рет 35 минуттан 1 сағаттық сабақты қамтиды. Бағдарлама жас туристерді туған қаласымен, туған өлкесімен, табиғаттағы мінез-құлық ережелерімен таныстыруды, туризм әліпбиін зерделеуді, бастапқы туристік білім мен дағдыларды меңгеруді, туристік серуендерді, экскурсиялар мен жорықтарды көздейді.
Күтілетін нәтижелер. Үйірме сабақтарында жас туристер үйренуі керек:
- табиғат құбылыстарын бақылау;
- орманда немесе саябақта өзін дұрыс ұстау;
- шартты жүкпен жаяу саяхат жасау;
- Туристік кедергілер жолағының бастапқы кезеңдерін еңсеру;
- шатыр салыңыз (ересектердің көмегімен).
Сабақтар жеңіл дене жаттығуларын орындауды, қатайту рәсімдерін, туристік қадамды, туристік тораптарды оқытуды, спорттық ойындарға, конкурстарға қатысуды, эскиздерді, балалардың туристік әндерін, кейіннен шығармашылық есептер мен фото презентацияларды үйренуді көздейді. Үйірме тәрбиеленушілері алған білімдерін, іскерліктері мен дағдыларын сынақ жорығын және қорытынды шағын туриаданы өткізу кезінде көрсете алады.

Бардтық әндер

admin — Tue, 14 Mar 2023 09:32:58 +0600

Ұсынылатын сабақ бағдарламасы:
- бард (авторлық) ән жанрымен, шығармаларымен және олардың авторларымен танысу, сүйемелдеуге (гитарада ойнауға) және әндерді орындауға үйрету;
- авторлық әнді насихаттау, осы негізде-өз дәстүрлерімен, шығармашылық атмосферасымен шығармашылық ұжым құру;
- жас туристерді станция жанындағы үйірме жұмысына авторлық ән жанрының әуесқойларын тарту;
-Астана қаласының және Қазақстанның басқа да қалаларының, сондай-ақ ТМД елдерінің автор-орындаушыларымен Шығармашылық Достық;
- қаланың мектептері мен жоғары оқу орындарында шығармашылық кештер, концерттер, фестивальдар, конкурстар ұйымдастыру;
- "тыңдау және өзін көрсету мақсатында" авторлық ән байқауларын өткізу орындарына шығуды ұйымдастыру.
Бағдарлама қала мектептерінің 7-11 сынып оқушыларына арналған.
Бағдарлама материалын игеру үйірмелерге жеке концерттерге, фестивальдерге, туристік слеттерге және түрлі мәдени іс-шараларға қатысуға мүмкіндік береді.

Жас саяхатшы

admin — Wed, 25 Jan 2023 12:09:16 +0600

адамдар өздеріне үйретілгендей әрекет етеді. Біздің өмірімізде адамның денсаулығы, қауіпсіздігі, кейде өмірі тек оның уақтылы және сауатты әрекеттеріне байланысты болатын жағдайлар әрқашан пайда болады.

Туристік-өлкетану бағыты-өз өлкесін тану, физикалық және рухани даму, сауықтыру, тәуелсіздікке тәрбиелеу, еңбек және қолданбалы дағдыларға баулу құралы.

Бұл қосымша білім беру бағдарламасының өзектілігі-туристік-өлкетану жұмысы - бұл адамзат жинаған өмірлік тәжірибе мен материалдық-мәдени мұраны, ұлттың адамгершілік сауығуы мен мәдени дамуын жаңа ұрпаққа берудің маңызды тәсілі. Қазіргі экономикалық жағдайда елдің болашақ ұрпағы адамгершілік бағдарларын жоғалтпауы, қылмыстық ортаға, алкоголизмге және нашақорлыққа бет бұрмауы тиіс екенін назарға ала отырып, туризмді оның барлық түрлері мен нысандарында дамыту қажет.

Оқу-тәрбие процесі балалардан негізінен психикалық стрессті талап етеді, ал баланың биологиялық мәні Белсенді физикалық белсенділікке бағытталған.

"Жас саяхатшы" бағдарламасының мақсаты оқушылардың қозғалыс, функционалдық және танымдық белсенділігін дамыту, туристік-танымдық қызмет барысында олардың денсаулығын нығайту болып табылады..

Туристік-өлкетану қызметі балалардың өзін-өзі басқаруын дамытуға ықпал етеді, балаларға қызметтің әртүрлі бағыттарын таңдауға , ұйымдастырушылық қабілеттерін көрсетуге, құрдастар ұжымында өз орнын табуға мүмкіндік береді; әртүрлі пәндер бойынша білімдерін тереңдетуге және кеңейтуге мүмкіндік береді.

Жас туризм нұсқаушылары

admin — Mon, 05 Sep 2022 12:26:44 +0600

Туристік-өлкетану қызметі эмоционалды жарқын және
адам өмірінің маңызды жағы. Туристік жұмыстың алуан түрлері
тұлғаның жан-жақты дамуына ықпал етеді, өйткені бағытталған
оның интеллектуалды, рухани және физикалық дамуын жетілдіру,
өзіндік іс-әрекет дағдыларын игеру, қалыптасуына ықпал етеді
өскелең ұрпақтың азаматтығы мен патриотизмі.
"Туризмнің жас нұсқаушылары" бағдарламасының өзектілігі
қазіргі әлеуметтік орта, жарыстар, жорықтар, саяхаттар,
өлкетану зерттеулері қазіргі мектеп оқушыларын тартады және пайдалы
олардың көкжиегіне және салауатты өмір салтының негіздерін қалыптастыруға әсер етеді.
Бүгінгі таңда өзгерту қажеттілігі туралы мәселе бұрынғыдан да өзекті
өмірге, табиғатқа тұтынушылық қатынас және соған сәйкес қамтамасыз ету
жаңа ұрпақтың тәрбиесі мен білімі.
Спорттық бағдарлау, өлкетану және туризмнің үйлесімі ықпал етеді
баланың адам мен қоршаған ортаның өзара әрекеттесуі туралы идеяларын қалыптастыру
қоршаған орта, салауатты өмір салты дағдылары, туған жерге деген сүйіспеншілік,
туристік шеберліктің көрсеткіштері.
Бағдарламаны спорттық нұсқау практикасы саласына тереңдету
туризм білім алушылардың кәсіби өзін-өзі анықтауына ықпал етеді.

ЖАС ЭКСКУРСИЯ ЖҮРГІЗІШІЛЕР

admin — Mon, 18 Apr 2022 17:16:19 +0600

ЖАС ЭКСКУРСИЯ ЖҮРГІЗІШІЛЕР

«Жас экскурсоводтар» үйірмесінің бағдарламасы бұл – мектеп оқушыларының қосымша білім беру бағдарламасының бірі. Бұл бағдарлама балалар мен үлкендерді туристік-өлкетану құралдарымен үзіліссіз білім беруді жүзеге асырудың бастапқы буыны болып табылады.
Туризм және өлкетану орта мектеп пен мектептен тыс мекемелерде жалпы оқу-тәрбиелік міндеттерімен тікелей байланысты дамиды. Экскурсиялық қызмет деп ғылыми негізде өткізілетін қандайда болмасын белгілі территорияны жан-жақты зерттеу деп түсінуге болады. Зерттеу обьектісі болып қаланың, ауданның, облыстың әлеуметтік-экономикалық, саяси, тарихи және мәдени дамуы; табиғи жағдайлар және т.б жатады. Бағдарлама әрбір үйірмеге қатысушы жалпы сипат бойынша мұражай ісінің теориясы мен тарихын білуді, мәдени-танымдық жұмыстарын, экспозициялық, жинақтық жұмыстарды жүргізуші үшін икем мен дағдыларды игеруді қарастырады. Бағдарламада үлкен назар экскурсиялық дайындыққа аударылған. Мектепте экскурсиялық насихаттау мұражай экспозициясымен, ізденіс жұмыстарымен, басқа да сыныптан тыс іс-шаралар түрлерімен тығыз байланысты.
Бағдарлама және тақырыптық жоспар бір жылғы оқу жылы ішіндегі теориялық және практикалық сабақтарды өткізуді қарастырады. Жас экскурсоводтар үйірмесінің сабағы көбіне практикалық сипатта болып, аз ғана бөлігі дәріс түрінде өткізіледі.
«Жас экскурсоводтар» үйірме қызметінің мақсаты экскурсиялық қызмет саласында оқушылардың теориялық білімдерін қалыптастыру, сонымен қатар экскурсияны өткізу және дайындау дағдыларын алу болып табылады.
Өлкетану туризммен, туған өлке бойынша саяхаттаумен, жорықтармен тығыз байланысты. Оқушылардың жас саяхаттаушыларға қажетті белгілі білім, икем, және дағдыларды игерумен байланысты. Бағдарламаның міндеті: кәсіптік білімді игеру,іскерлік ойындарды меңгеру,тест тапсырмаларын орындау.
Курс біткеннен кейін оқушылар өз беттерімен саяхат ұйымдастырады.
Оқушылардың біліміне қойылатын талаптар:

Саяхатты өткізу әдістемелері;
Саяхат нысандарын таңдап алу және көрсету;
Саяхат кәсіпорындарын ашу;
Саяхат қызметіндегі менеджмент;
Тарих пен мәдениет ескерткіштерін зерттеу;

Географиялық өлкетану

admin — Tue, 12 Apr 2022 12:35:14 +0600

Өлкетану – белгілі бір жердің, қаланың, елді мекеннің бір бөлігін оқып білу. Мұндай жұмыспен жергілікті тұрғындар айналысады, себебі бұл аймақ оқушылар мен мамандар үшін (тарихшылар, биологтар, геологтар, архитекторлар, этнографтар, экологтар) туған өлке болып саналады. Мектептегі өлкетану пәні білім беру мен тәрбиелеуді өмірмен байланыстыратын маңызды құрал болып табылады. Өз өлкесінің бұрынғы және қазіргі өмірін білу, өлкенің жаңаруына тікелей ат салысуымыз үшін қажет, өйткені туған өлке – шегі жоқ әлемнің бір бөлігі. Өлкетану отансүйгіштік сезімді – Отанға деген терең махаббатты тудырады. Мектептегі өлкетану, жалпы өлкетанудың бір бағыты болғандықтан, оқушының адамгершілік, интеллектуалдық, эстетикалық, еңбексүйгіштік, тұлғалық дамуының маңызды факторы болып табылады. Туған өлкенің өткенімен, қазіргі кезімен және жорамалды болашағымен, табиғи, экономикалық, тарихи, мәдени және басқа да ерекшеліктерімен танысу оқушының дүниетанымын қалыптастыруға жағдай жасайды. Бұл оқушының өзінің бір нақты ұлт өкілінің қатарына жататындығын түсінуіне және ол үшін мақтаныш сезімінің туындануына көмектеседі.
Нормативтік-құқықтық құжаттарға, вариативтілік ұстанымына сай, жалпы білім беретін мектепте білім беру мазмұнының аймақтық компонентін жетілдірудің мақсаты өз өлкесін, елді мекенін, қаласын не ауылын жақсы білетін және сүйетін, оның әдет-ғұрыптарын сыйлайтын, табиғи, тарихи, мәдени ескерткіштерін қорғайтын, көпұлтты Қазақстанның отаншыл азаматын тәрбиелеу.
Әрбір күн өзгеріске толы қазіргі жауапты кезеңде заман көшінен қалмай, уақыт талабына сай болу, білімді өз бетінше үйрену, оны оқушыларға үйрету ұстаздықты мұрат еткен әрбір кәсіп иесінің ең қасиетті борышы, абзал парызы.
Оқушының білім алу көздеріне қарай оқыту әдістері былайша жіктеледі:
а) сөздік әдіс (білім негізінде ауызша сөйлесу немесе басылым сөзі жатады);
б) көрнекілік әдіс (көрнекіліктер, бақыланатын, зерттелетін нәрселер құбылыстар);
в) практикалық әдіс (оқушылар практикалық жұмыстарды орындай отырып білім алады, біліктілігін арттырады);
Оқушылардың таным әрекеттері сипатына қарай ажыратылатын географияны оқыту әдістері: түсіндірмелі көрнекілік, репродуктивті, проблемалық баяндау, ішінара іздену және зерттеу. Әрбір әдістің міндеті оқытушы мен оқушылардың іс әрекеттері, географияны оқыту процесінде қолдану мүмкіндігі[2].
Өлкетану материалдары арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу педагогикалық үдерістің: түсінік қалыптастыру – білім беру – біліктілік – практикалық іс-әрекетке баулу атты тізбегін құрастыруды көздейді.

Экологиялық өлкетану

admin — Mon, 04 Apr 2022 12:25:14 +0600

Экология туралы ұғым. Организмдердің бір түрлі тобы және әр түрлі тобы белгілі бір жерде қоныстанып, өмір сүреді, сол ортада табиғатпен және өзара байланыстар жасайды. Қоршаған табиғи ортаға адамдар , жануарлар , өсімдіктер басқа да тірі организмдер өмір сүретін мекен-жай, жылы мен суық , ас пен қорек , олардың достары мен жаулары кіреді.
Қоршаған орта тірі және өлі табиғаттан құралған , өзара тығыз байланыстары бар біртұтас жүйе. Табиғатта болатын барлық құбылыстар мен өзгерістер осында өтеді.
Қоршаған ортаның күрделі проблемаларын зерттейтін, ғылыми тұрғыдан ұсыныстар жасайтын ғылым саласын экология дейміз.
Ол гректің "oicos”-"үй, мекен, жай” деген мағынаны білдіреді. Экология бір ортада өмір сүретін организмдерді зерттейді, олардың басқа организмдермен және қоршаған ортамен ара қатынастарын анықтап, жиынтық қорытынды жасайтын ғылым. Сондықтан «экология» қоршаған ортаны сақтаудың ғылыми негізі болып саналады . Ең алғаш «экология» деген сөзді 1858 жылы пайдаланған Генрих Девид Торо.
Экология терминін ғылымға бірінші болып енгізген 1866 ж. белгілі табиғат зерттеушісі, дәрігер, аса дарынды неміс ғалымы Эрнест Геккель. Э.Геккель экологияға мынандай анықтама берді . Экология табиғаттың экономикасын білу, сонымен қатар тірі организмдердің осы ортаға басқа органикалық және органикалық емес заттардың ара қатынасын, өсімдіктер мен жануарлардың , олардың достары мен жауларының бір-бірімен байланыстарын зерттеу.
Экологияның даму ағымы өте ерте кезеңді қамтиды. Организмдердің ортамен байланыстары және олардың қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі туралы пікірлер антикалық философтардың еңбектерінде кездеседі . Өсімдіктер туралы осындай жоспарда Эмпедокл және Теофраст (IIIғ.б.э.д) жазған , ал жануарлар туралы - Аристотель (Ivғ.б.э.д) жазған.
Экология ғылымының дамуына А. Гумбольдтің, Ч. Дарвиннің, К.Рулье, Н.Северцов және басқалардың еңбектері үлкен үлесін қосты.
А.Гумбольдтың (1769-1859) еңбектері өз уақыты үшін өте елеулі болды. Ол өз бетімен жеке Солтүстік және Оңтүстік Американы , Орталық Европаны, Сібірді , Алтайды, Каспий жағалауларын зерттеді. Сөйтіп ол өсімдіктер географиясын қалыптастырды, жер бетіндегі өсімдіктер дүниесінің таралу заңдылығы туралы рекше ғылым ретінде және өсімдіктер тіршілігін зерттеуде экологиялық бағыттың негізін салды.
XIX ғ. ортасында Ресейде К.Ф.Рульенің еңбектері биологиялық ғылымдағы экологиялық бағытының дамуы үлкен әсер етті. Оның еңбектері зоологиядағы экология бөлімін қалыптастырды.
XIXғ. соңында Дарвиннің ілімі арқасында экология организмдердің адаптациясы туралы ғылымға айналды . Дарвиннің анықтамасы бойынша , экология -бұл табиғаттағы барлық күрделі өзара байланыстар мен өзара қатынастарды зерттейтін ғылым, тіршілік үшін күрес жағдайы ретінде.
XXғ. 60-жылдарынан бастап, экология дамуында жаңа кезең басталды, экология дамуында жаңа кезең басталды, ол барлық елдерде экологиялық зерттеулердің күрт өсуімен сипатталады. Үнемі әртүрлі экологиялық проблемалар бойынша ақпараттар саны өседі. Мысалы, қоршаған ортаның өзгеруі туралы , өсімдіктерді қорғау туралы және т.б. фактілер саны көбейе түсті.
Қазіргі кездегі экология адамзат мүддесін ескере отырып, биосфераның бетбұрасын ғылыми түрде негіздеуге ұмтылады. Экология ойлаудың ерекше типін қалыптастырады, ол табиғатты оңтайлы пайдалануға, табиғи ресурстарды қалпына келтіруге, қорғауға және молайтуға бағытталған.
Сонымен экология пәнінің арнайы мақсаты мен міндеттері бар.
Экология ғылымының ең басты мақсаты – биосфера шегіндегі ғаламдық мәселелерді бақылай отырып, ондағы тіршіліктің тұрақтылығын немесе тепе-теңдігін сақтау.
Экология ғылымының негізгі міндеттері:
* организмдердің бір-бірімен қарым-қатынастары мен қоршаған табиғи ортасын зерттеу;
* табиғи ресурстарды, оларды тиімді пайдалану және қорғаудың ғылыми-теориялық негіздерін жасау;
* адам, қоғам, табиғат арасындағы гормониялық байланыстарды реттеу;
* биосфера шегіндегі географиялық заңдылықтардың тұрақтылығын сақтауды қамтамасыздандыру;
* биосферадағы тіршілікті қалыпты сақтауды ғаламдық ноосфералық деңгейге көтеру;
* көпшілікке үздіксіз экологиялық білім мен тәрбие беру және экологиялық санасын, мәдениетін қалыптастыру; экологиялық қауіпсіздікті сақтау.
Өлкетану бастапқы түсініктері: өлке (түсінігінің мәні) – жер, жақ, ел, өлке; өлкетану әдебиет, жергілкті басылымдар, аймақ – белгілі бір елге, облысқа я бірнеше мемлекетке тиісті, өлкетану библиографиясы, тарихи библиографиясы, аймақтық әдебиет.
Өлкетану дегеніміз – бір территорияны ғылыми негізде жан-жақты зерттеу.
Өлкетанудың зерттеу объектілері болып табылатындар: табиғат, тұрғындар және өлке экономикасы, өлке тарихы, өлке өнері, табиғат, климат, тарихы, тұрғындары, мәдениет және тұрмысы жатады. Өлкетану– көпқырлы, комплексті құбылыс. Өлкетану өз мазмұны бойынша тарихи, әдеби, этнографиялық, биологиялық, географиялық, экономикалық болып бөлінеді
«Өлкетану» түсінігі пайда болғаннан бері (1761 ж. М.Ломоносов жергілікті тұрғындар және балалардың көмегімен өлкені зерттеуге әрекет жасады) әртүрлі мазмұнда болды.
ХХ ғ. 20-шы жылдары әкімшілік-саяси немесе шаруашылық белгісімен ерекшелетін шағын территорияны синтетикалық зерттеу әдісі ретінде қарады.
1930-жылдары өлкетануды жергілікті халықты біріктірген, өлкені жан-жақты зерттеуге қызыққан қоғамдық қозғалыс ретінде анықтады. Оны тіпті ерекше ғылым деп атаушылар да болды.
Қазіргі уақытта өлкетану түсінігі ол жергілікті тұрғындардың өз туған өлкесі деп есептейтін ел бөлігін, қала немесе басқа да елді мекенді жан-жақты зерттеу.
Өлкені зерттеудің көздері: 1. өлкенің топонимикасы (географиялық атауларды зерттеуге арналған ғылым, өлкенің картасы), 2. мұрағат құжаттары, 3. баспа шығармалары, өнімдер 4. заттар 5. жергілікті өсімдіктердің үлгілері (флора), жануардың түрлері (фауна), 6.статистикалық деректер 7.өлкетану библиографиясы 8. тарих және мәдениет ескерткіштері 9. табиғат процестері мен объектілерін бақылау 9. пайдалы қазбалар.10. Мектеп өлкетану музейі
Оқу пән ретінде өлкетанудың негізгі функциялары: танымдылық (өз білімін жетілдіру), ғылыми (зерттеулік), білім беру, мәдени-ағартушылық (тәрбиелік).
Қазіргі кезде практикалық міндеттер қажеттілігіне орай өлкетану оны ұйымдастыру формасы бойынша ерекшеленеді:
Мемлекеттік өлкетануда өлкені зерттеу өлкетану музейлерінің, әкімшіліктердің, мәдениет басқармасы мен бөлімдерінде, ғылыми-зерттеу мекемелері, жоғары оқу орындары, облыстық кітапханалар, оқушылар мұғалімдер басшылығымен іске асырады т.б. жүргізеді.
Қоғамдық өлкетануда өлкені зерттеу қоғамдық өлкетанушылар, туристер, қоғамдық ұйымдар (өлкетану бөлімі, географиялық қоғам, тарих және мәдениетті қорғау қоғамы, табиғатты қорғау қоғамы) т.б. іске асырады.
Өлкетану жұмыстарының формалары және әдістері: өлкетану оқулары, үйірмелер, конференциялар, жас туристер станциясы, жас табиғатшылар, жас техникте, тақыры

Тарихи өлкетану

admin — Fri, 01 Apr 2022 12:20:04 +0600

Тарихты білу ең алдымен өзіңнің туған өлкеңді танудан басталады. Сондықтан, «өлкетану» дегеніміз – туған өлкені жан-жақты зерттеп білу болса, сол өлкені зерттеумен айналысатын адамды – «өлкетанушы» деп атаймыз. Өйткені, өлке тарихы ел тарихымен және белгілі бір өлкеде өмір сүретін халықтың ана тілімен тығыз байланысты. Демек, туып-өскен жерін, ана тілі мен салт-дәстүрін қастерлеп, құрмет тұту әрбір ел азаматының бұлжымас міндеттерінің бірі болып саналады. Туған өлке тарихын оқып үйренерде әрбір адам ең алдымен өзінің туып-өскен жерінің тарихи-географиялық орнын, алып жатқан жер аумағы мен табиғат жағдайларын білуі тиіс. Өйткені, отанымыздың әрбір ауданы мен түкпір-түкпірінде көптеген тарихи ескерткіштер бар. Ал, мұндай ескерткіштерді қамқорлыққа алып, күте білу және олардың сақталуын қадағалау біздің басты парызымыз.

Халық арасынан шыққан өлкетанушылар туған өлкелерінің тамаша білімпазы болған. Олар өздерінің тарихи-географиялық білімдерін ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп отырған. Ерте замандардан өлкетанушылар өз халқының мәдениеті мен тарихын сақтап, өсіп келе жатқан ұрпақты отанға деген сүйіспеншілікке жетелеген. Сондай-ақ, қазақ халқы жер-су атаулары мен олардың қасиеттерін, ата-бабаларының көне қорымдары мен зираттарын қадірлеп, шежіреші адамдар мен көнекөз қарттарға аса үлкен құрмет көрсете білген. Ал, өлкетанушыларға көнекөз қариялардың берер көмегі зор. Өйткені, олар туған өлке тарихы, халқының тұрмыс-тіршілігі мен салт-дәстүрі туралы қызықты жайттарды ауызша баяндап береді. Одан кейін өлкетанушылар нақты дәлелдер мен мысалдар келтіре отырып әрбір өлкенің тарихын жазып шығуға қол жеткізеді. Сондықтан, өлкетанушылар ең алдымен көне көз қариялармен сөйлесіп, дерек жинауы керек.

Өлкетанушылар көбінесе ауылдық жерлерден тарихтың ежелгі кезеңіне қатысты заттар мен бұйымдарды жиі тауып жатады. Сонымен қатар, бұл туралы археолог-ғалымдарға хабарлауды да ұмытпайды. Нәтижесінде, археологтар ол жерге қазба жұмыстарын жүргізіп, бұрын беймәлім болған ежелгі қоныстар мен қалашықтарды табады. Сөйтіп, мұндай жерлерден табылған тарихи ескерткіштер мен заттай деректер негізінде әрбір аймақта «өлкетану мұражайы» ашылады. Өлкетану мұражайына келген адамдар сол өлкенің тарихы және тыныс-тіршілігінен толық хабардар болып, өлке тарихына деген ризашылық сезіммен қайтары анық. Сондықтан, әрбір адамның өзінің туған жері жайлы жинаған мәліметтері өлкетану ғылымына қосылатын зор үлес болып табылары сөзсіз.

Өлкетану – тарих ғылымының археология, ономастика, мұрағаттану тәрізді салаларымен тығыз байланысты. Мәселен, әрбір өлкедегі жер-су аттары, ру-тайпа және адам есімдері бекерге қойылмайды, олардың әрқайсысының өз тарихы мен мән-мағынасы бар. Сондықтан, мұндай атаулардың тарихын зерттейтін ғылым саласын – «ономастика» деп атаймыз. Сондай-ақ, адамзат баласының даму үрдісінде тарихи география мен тарихи демографияның алатын орны ерекше. Оның бірінде, адамзат тарихының ежелгі кезеңдерден бері қарайғы дамуында қалыптасқан табиғи орта қарастырылатын болса, екіншісінде, әрбір тарихи кезеңдерге қатысты халықтардың саны, өсуі мен азаюы зерттеледі.

Сондай-ақ, өлке тарихын зерттеуде аса маңызды рөл атқарып, тың деректер негізінде құнды мәліметтер беретін бірден-бір орын – «мұрағат» болып табылады. Ал, мұрағаттарда көне заманнан бері жинақталған тарихи құжаттарға тыңғылықты әрі жүйелі түрде ғылыми зерттеу жүргізетін болса, тарих ғылымы үшін баға жетпес аса құнды мәліметтерге қол жеткізуге болады.

ЖАС ТУРИСТЕР

admin — Fri, 18 Feb 2022 14:11:31 +0600

ЖАС ТУРИСТЕР

Ұсынылып отырған бағдарламада үйірме сабағының тақырыптары жас саяхатшыларға қажетті нақты білім мен дағдыларды меңгеруге, туған өлкесімен жақынырақ танысуға мүмкіндік береді.
Бағдарлама қала мектептеріндегі 5-11 сыныптар арасындағы оқушыларға, яғни үйірмеде бірінші жыл оқитындарға есептелінген. Үйірмеге 5-ші сыныптан бастап кез-келген қалауы бар қала мектептерінің оқушылары жазыла алады. Үйірме тәрбиеленушілері жорықтарға қатысу үшін дәрігердің рұқсатын алу керек. Жазғы біркүндік-көпкүндік саяхат жасау алдында да медициналық тексерістен өтулері керек.
Үйірме сабағында жас туристер жорықтарда, саяхаттарда және экскурсияларда білуі керек:
-                 Саяхат жоспарын құрып, маршрутты өндіру керек;
-                 Бақылауларды белгілеп отыру;
-                 Жеңіл зертеулерді өткізу, жинақталған материалдарды өндіру;
-                 Ауа-райын бақылау және болжамдар жасау;
-                 Карта, компас және түрлі жергілікті заттармен бейтаныс жерді бағдарлай білу;
-                 Жүкпен жаяу өту, дәрігерге дейінгі алғашқы көмек көрсете білу;
-                 Шатырды орналастыру, алауды жағу, асты дайындау, қарапайым туристік құраладарды жасау.
Үйірме мақсаты – жасақтар (отряд) үшін туристтік ұйымдастырушыларды (нұсқаушыларды) мектептік слеттерді өткізу, туризм және жергілікті жерді бағдарлау бойынша көмекшілерді дайындау.
Жас туристер үйірмесінің сабағы көбіне тәжірибелік сипатта болады, аз ғана бөлігі дәріс және әңгіме формасында өткізіледі.
Үйірмеге қатысушылар елімізде өткізілетін көпшілік жорықтар мен экспедицияларға қатысуына болады.
Бағдарлама материалдарын меңгеру, практикалық дағдыларды өндіру және жорықтарға қатысу оқушыларға «Жас турист» белгісіне нормативтерді тапсыруға, сонымен қатар дәрежелік талаптарды орындауға мүмкіндік береді. Жорықтан соң сабақта жорық нәтижелері талқыланады, күнделік толтырылады, есеп беру құрылып, суретті фото-альбом рәсімделеді.
Сабаққа тақырыпты жалпы үйірме мақсатына, топтың дайындығына, маршруттың қиындығын мен ұзақтығына байланысты. Әдетте бір сабақтың жоспарына әртүрлі тақырыптар кіреді.
Үйірме сабағының бірінші айында ата-аналар жиналысын өткізген дұрыс, оларға үйірменің және жорықтың жоспары өткізу шаралары туралы, жас туристердің жеке құралдары туралы айту керек.
Әрбір үйірме тәрбиеленушілерінде қарапайым қарындаш пен қаламмен сабақта естілген барлық ақпарттар мен мәліметтер (түрлі нормативтер, шартты топографиялық белгірлер, құрал жабдық тізмі, азық-түлік жинағы т.б.), жорық немесе экскурсия туралы әсерлері жазылған жазу дәптері болуы керек.