Спорттық туризм және туризм үйірмелер бөлімі - ГККП «Центр детско-юношеского туризма и краеведения» https://bjto-tekeli.edu.kz/ ru Спорттық туризм және туризм үйірмелер бөлімі - ГККП «Центр детско-юношеского туризма и краеведения» DataLife Engine водный туризм https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/60-vodnyj-turizm.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/60-vodnyj-turizm.html Путешествия на байдарках и других судах занимают всё большее место в системе школьного самодеятельного туризма. Число школьников, отправляющихся в поход по воде, с каждым годом увеличивается.
В водном путешествии прекрасно сочетаются элементы познания, активного отдыха,  физического воспитания и спорта. Отдых на воде, чистый воздух, купание, рыбная ловля – всё это является хорошим средством восстановления. Походная жизнь, преодоление препятствий содействуют воспитанию коллективизма, дисциплины и взаимной выручки, выработке смелости, выносливости, находчивости, развивают инициативу.
Программа изучается в кружках, секциях, в учебных группах семинара. Она рассчитана на два учебных года с обязательным прохождением учебно-тренировочных путешествий: 1 категории сложности после первого года обучения и 2 категории сложности после второго года обучения.
Подготовка туристов-водников может также осуществляться и на базе передвижного или стационарного туристского лагеря.
Учебная работа по подготовке туристов-водников должна проводиться на теоретических и практических занятиях, а также в одно-, двух-, трёхдневных походах, предусмотренных календарным планом и учебным расписанием. Всю учебно-воспитательную работу в кружке осуществляет руководитель кружка, привлекая отдельных специалистов.
По завершению учебного процесса учащимся может быть присвоено звание младшего инструктора по водному туризму при условии выполнения дополнительных требований, предусмотренных программой подготовки младших инструкторов туризма.
Цель: обучение, воспитание, развитие и оздоровление детей в процессе занятий водным туризмом, формирование всесторонней гармонично развитой личности.
         Задачи:
  • формирование знаний, умений по водному туризму, а  также необходимых туристских навыков;
  • воспитание морально-волевых качеств, гражданственности, чувства любви к Родине;
  • всестороннее физическое развитие и целенаправленная физическая подготовка;
  • укрепление здоровья, формирование навыков здорового образа жизни.
]]> Путешествия на байдарках и других судах занимают всё большее место в системе школьного самодеятельного туризма. Число школьников, отправляющихся в поход по воде, с каждым годом увеличивается.
В водном путешествии прекрасно сочетаются элементы познания, активного отдыха,  физического воспитания и спорта. Отдых на воде, чистый воздух, купание, рыбная ловля – всё это является хорошим средством восстановления. Походная жизнь, преодоление препятствий содействуют воспитанию коллективизма, дисциплины и взаимной выручки, выработке смелости, выносливости, находчивости, развивают инициативу.
Программа изучается в кружках, секциях, в учебных группах семинара. Она рассчитана на два учебных года с обязательным прохождением учебно-тренировочных путешествий: 1 категории сложности после первого года обучения и 2 категории сложности после второго года обучения.
Подготовка туристов-водников может также осуществляться и на базе передвижного или стационарного туристского лагеря.
Учебная работа по подготовке туристов-водников должна проводиться на теоретических и практических занятиях, а также в одно-, двух-, трёхдневных походах, предусмотренных календарным планом и учебным расписанием. Всю учебно-воспитательную работу в кружке осуществляет руководитель кружка, привлекая отдельных специалистов.
По завершению учебного процесса учащимся может быть присвоено звание младшего инструктора по водному туризму при условии выполнения дополнительных требований, предусмотренных программой подготовки младших инструкторов туризма.
Цель: обучение, воспитание, развитие и оздоровление детей в процессе занятий водным туризмом, формирование всесторонней гармонично развитой личности.
         Задачи:
  • формирование знаний, умений по водному туризму, а  также необходимых туристских навыков;
  • воспитание морально-волевых качеств, гражданственности, чувства любви к Родине;
  • всестороннее физическое развитие и целенаправленная физическая подготовка;
  • укрепление здоровья, формирование навыков здорового образа жизни.
]]> admin Tue, 14 Mar 2023 09:45:15 +0600 Спелео туризм https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/59-speleo-turizm.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/59-speleo-turizm.html Воспитание подрастающего поколения – одна из важнейших задач Р.К., при помощи туристских внешкольных учреждений.
Спелеологические путешествия и экспедиции всемирно содействуют воспитанию мужества настойчивости, умение преодолевать трудности, принимать быстрые и правильные решения в сложных ситуациях. Спелеотуризм способствует развитию у учащихся высоких моральных качеств патриотизма, коллективизма, дружбы, взаимовыручки, самостоятельности, честности по отношению к себе и другим, требовальности, пробуждает стремление к поиску, исследованию и познанию нового, приобретению широких знаний об окружающем мире и закономерностях его развития.
Хорошо подготовленные школьники-спелеотуристы с успехом выполняют нужную и практически важную работу по разведке, исследованию и охране карстовых полостей,составлению экскурсионных маршрутов по пещерам. Занятий в кружке спелеологов помогают многим учащимся в выборе профессии, прививают серьёзные умения и навыки исследовательской работы и воспитывают интерес к ней. Кружковцы приобретают не только специфические спелеологические знания и навыки, и учатся организовывать походный быт в различных походных, и климатических условий, работать с картой, компасом на местностях и пещерах, преодолевать сложные естественные препятствия, оказывать доврачебную помощь. Всё это имеет большое практическое значение. Каждый школьник после окончания обучения в кружке получает определенную турискую квалификацию общественного организатора, младшего инструктора спелеотуризма, юного спелеолога. Руководитель кружка юный спелеолог на протяжении всего периода обучения является преподаватель – инструктор, по проведению занятий по отдельным разделам учебного курса привлекаются другие спелеологи и специалисты в области георафии, топографии, геологии и аквалангисты.

]]> Воспитание подрастающего поколения – одна из важнейших задач Р.К., при помощи туристских внешкольных учреждений.
Спелеологические путешествия и экспедиции всемирно содействуют воспитанию мужества настойчивости, умение преодолевать трудности, принимать быстрые и правильные решения в сложных ситуациях. Спелеотуризм способствует развитию у учащихся высоких моральных качеств патриотизма, коллективизма, дружбы, взаимовыручки, самостоятельности, честности по отношению к себе и другим, требовальности, пробуждает стремление к поиску, исследованию и познанию нового, приобретению широких знаний об окружающем мире и закономерностях его развития.
Хорошо подготовленные школьники-спелеотуристы с успехом выполняют нужную и практически важную работу по разведке, исследованию и охране карстовых полостей,составлению экскурсионных маршрутов по пещерам. Занятий в кружке спелеологов помогают многим учащимся в выборе профессии, прививают серьёзные умения и навыки исследовательской работы и воспитывают интерес к ней. Кружковцы приобретают не только специфические спелеологические знания и навыки, и учатся организовывать походный быт в различных походных, и климатических условий, работать с картой, компасом на местностях и пещерах, преодолевать сложные естественные препятствия, оказывать доврачебную помощь. Всё это имеет большое практическое значение. Каждый школьник после окончания обучения в кружке получает определенную турискую квалификацию общественного организатора, младшего инструктора спелеотуризма, юного спелеолога. Руководитель кружка юный спелеолог на протяжении всего периода обучения является преподаватель – инструктор, по проведению занятий по отдельным разделам учебного курса привлекаются другие спелеологи и специалисты в области георафии, топографии, геологии и аквалангисты.

]]> admin Tue, 14 Mar 2023 09:42:16 +0600 Жас альпинистер https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/55-zhas-alpinister.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/55-zhas-alpinister.html
Адам баласы жаратылысынан табиғаттың ғажайыптарын қолмен ұстап, жақыннан көруге құштар. Осы құштарлық айшылық жол жүріп шөлді кесіп өтуге, теңіз тереңіне сүңгуге, құзар шыңға өрмелеуге итермелейді.
Бүгінде альпинизм саяхаттаудан гөрі спорттың бір түріне айналып кеткен. Тауға, шыңға жаяу жүріп, өрмелеп көтерілуге жыл сайын мыңдаған адам қатысады. Альпинизм, альпинист деген атаулардың негізінде Еуропа құрлығындағы «Альпі» тауының аты жатыр.
1786 жылы алғаш рет швейцариялық Мишель-Габриэль Паккар мен Жак Бальма Альпі тауындағы биіктігі 4807 метр Монблан шыңына көтерілген болатын. Осыдан биік тауға өрмелейтін жанкештілер – альпинист, ал осы спортпен айналысатындар альпинистер деп аталып кетті.
Қазақстанда альпинизмнің дамуы өткен ғасырдың 30-жылдарынан басталды. 1930 жылы 17 шілдеде қазақстандық альпинистер Іле Алатауының 4376 метрлік Кіші Алматы шыңына көтерілді. Бұл – Қазақстан альпинистерінің алғашқы қадамы болатын. Ал 1982 жылы КСРО командасы құрамында қазақстандық тауға өрмелеушілер 8848 метрлік Эверест шыңына көтерілді. Арада тоғыз жыл өткенде альпинист Қазыбек Уәлиевтің жетекшілігімен Қазақстан альпинистері Гималайдағы 8176 метрлік Дхаулагири шыңына шықты.
2010 жылы қазақстандық альпинистер, шын мәнінде, сенсациялық жаңалықты әлемге таратты. Сол жылдың 16 мамырында Қазақстан шыңға өрмелеушілері дүниежүзінде тұңғыш рет жер бетіндегі сегізмыңдық шыңдардың біріне шығып, рекорд жасады. Армияның орталық спорт клубының мүшелері Мақсұт Жұмаев, Василий Пивцов, Владислав Чехлов Гималай тауындағы 8516 метрлік Лхозце шыңына Қазақ­­стан туын тігіп, «Қазақстандықтар – әлемнің ең биік нүктелерінде» бағдарламасын абыроймен іске асырды.
1991 жылдың 10 мамырында он бір қазақстандық сегіз мың метрлік шыңдардың бірі Дхаулагириге шыққанда, әлемдегі ең биік он төрт шыңға шығу еліміздің альпинистері үшін арман болатын. Бірақ ержүрек отандастарымыз шыңға өрмелеуді жалғастырып, биіктердің төбесінде бірінен соң бірі еліміздің туын желбірете бастады.
1995 жылы 8156 метрлік Манаслу (Гималай тауы), 1996 жылы 8201 метрлік Чо Ойю (Гималай), 1997 жылы 8848 метрлік Джомолунгма (ағылшынша Эверест), 2001 жылы Кашмирдегі Гашербум массивіндегі 8080 метрлік Хидден және 8068 метрлік Гашербрум ІІ, 2002 жылы Гималай таулы аймағында 8586 метрлік Канченджангу және орталық Гималайдағы 8027 метрлік Шишабангма, 2003 жылы 8126 метрлік Нангапарбат пен 8051 метрлік Броуд (Кашмир мен Синьцзян-ұйғыр автономиялық ауданы аймағында орналасқан Қарақорым тауында), 2004 жылы 8485 метрлік Макалу (Тибет аймағында), 2006 жылы 8091 метрлік Аннапурну-1 (Гималай таулы аймағы), 2007 жылы 8614 метрлік Чогору (К-2) шыңдарына шыққан қазақстандық альпинистер әлемдегі биік біткеннің бәріне табан тигізді.
Лхозца шыңына даңқты альпинист Анатолий Букреев, Ринат Хайбуллин мен Денис Уробко екі рет көтерілген. Сол сияқты Д.Уробко әлемдегі барлық сегізмыңдық шыңдарға көтеріліп шыққан. Ал Мақсұт Жұмаев пен Василий Пивцов ең биік он үш шыңға табан тигізген.
Жалпы, альпинистер үшін жер бетіндегі ең биік шыңдарға шығу арман болғанымен, аса биікте адам денсаулығына үлкен зиян тигізетін факторлар көп. Таудың қысымы мен ауаның жетіспеушілігі альпинистердің ажалына себеп болып жатады. Шыңға өрмелеген альпинистер кеткен жағынан қайтып оралмаса, биікке шықты деп есептелмейді екен. Себебі альпинистер шыңға шыққанын қандай да бір дерекпен (сурет, бейнежазба) дәлелдеу керек.
1996 жылы Эверест шыңына бір мезгілде бірнеше коммерциялық экспедиция көтерілді. Олардың құрамында екі америкалық, бір жапондық, бір үнділік және бір тайвандық альпинист болған. Олардың көбі таудан қайтпай қалған. Ол туралы күні бүгінге дейін түрлі жорамалдар айтылады.
Сол жылдың мамырында кеңестік кезеңнен бері танымал қазақстандық альпинист Анатолий Букреев ержүректігімен даңққа бөленді. Ол таудағы альпинистер лагеріне оралған соң, біраздан кейін құзға қайта өрмелеп, таудан түсіп келе жатқанда жоғалып кеткен өз экспедициясының үш мүшесін тауып, ажалдан құтқарды. Сол үшін оған 1997 жылдың 7 желтоқсанында альпинистерге өз өмірін қатерге тіге тұра, адамдарды құтқарған батырлығы үшін берілетін Дэвид Соулс атындағы америкалық альпинистер клубының сыйлығы берілді. Арадан 18 күн өткенде Букреев тағы да биікке өрмелеуге бел буды, бірақ бұл А.Букреевтің тауға соңғы сапары болды. Қазақ­стандық кинооператор Дмитри Соболевпен бірге он екінші рет биіктігі сегізмыңдық шыңға шығу үшін Гималай тауының Аннапурна шыңына қарай сапар шеккенде, ер жүрек альпинист таудағы қар көшкіні кезінде қайтыс болды.
Ия, ақындардың бірі «Тау баласы тауға қарап өседі» деп жырласа, екіншісі «Ұнатады шыңға көңіл шырқауды» деп асқақ арманын әнге қосады. Бірақ қиял – қиял да, оны іске асыру бір басқа. Альпинистер сол бала күнгі армандарын іске асырушылар.
Біз еліміздің альпинистері туралы жазып отырып, биіктікті не шыңды «бағындырды» деген сөзді пайдаланған жоқпыз. Себебі биіктікті көзбен көргендер бізден басқаша ойлайды. Марқұм альпинист Анатолий Букреев сұхбаттарының бірінде: «Шыңды бағындыру деген мағынасыз сөз. Ол – кеңестік кезеңнен қалған жалған пафос. Адамдар белгілі бір кезде шыңмен теңеседі де, сосын қайтып түсіп кетеді», – деген еді.

]]>
Адам баласы жаратылысынан табиғаттың ғажайыптарын қолмен ұстап, жақыннан көруге құштар. Осы құштарлық айшылық жол жүріп шөлді кесіп өтуге, теңіз тереңіне сүңгуге, құзар шыңға өрмелеуге итермелейді.
Бүгінде альпинизм саяхаттаудан гөрі спорттың бір түріне айналып кеткен. Тауға, шыңға жаяу жүріп, өрмелеп көтерілуге жыл сайын мыңдаған адам қатысады. Альпинизм, альпинист деген атаулардың негізінде Еуропа құрлығындағы «Альпі» тауының аты жатыр.
1786 жылы алғаш рет швейцариялық Мишель-Габриэль Паккар мен Жак Бальма Альпі тауындағы биіктігі 4807 метр Монблан шыңына көтерілген болатын. Осыдан биік тауға өрмелейтін жанкештілер – альпинист, ал осы спортпен айналысатындар альпинистер деп аталып кетті.
Қазақстанда альпинизмнің дамуы өткен ғасырдың 30-жылдарынан басталды. 1930 жылы 17 шілдеде қазақстандық альпинистер Іле Алатауының 4376 метрлік Кіші Алматы шыңына көтерілді. Бұл – Қазақстан альпинистерінің алғашқы қадамы болатын. Ал 1982 жылы КСРО командасы құрамында қазақстандық тауға өрмелеушілер 8848 метрлік Эверест шыңына көтерілді. Арада тоғыз жыл өткенде альпинист Қазыбек Уәлиевтің жетекшілігімен Қазақстан альпинистері Гималайдағы 8176 метрлік Дхаулагири шыңына шықты.
2010 жылы қазақстандық альпинистер, шын мәнінде, сенсациялық жаңалықты әлемге таратты. Сол жылдың 16 мамырында Қазақстан шыңға өрмелеушілері дүниежүзінде тұңғыш рет жер бетіндегі сегізмыңдық шыңдардың біріне шығып, рекорд жасады. Армияның орталық спорт клубының мүшелері Мақсұт Жұмаев, Василий Пивцов, Владислав Чехлов Гималай тауындағы 8516 метрлік Лхозце шыңына Қазақ­­стан туын тігіп, «Қазақстандықтар – әлемнің ең биік нүктелерінде» бағдарламасын абыроймен іске асырды.
1991 жылдың 10 мамырында он бір қазақстандық сегіз мың метрлік шыңдардың бірі Дхаулагириге шыққанда, әлемдегі ең биік он төрт шыңға шығу еліміздің альпинистері үшін арман болатын. Бірақ ержүрек отандастарымыз шыңға өрмелеуді жалғастырып, биіктердің төбесінде бірінен соң бірі еліміздің туын желбірете бастады.
1995 жылы 8156 метрлік Манаслу (Гималай тауы), 1996 жылы 8201 метрлік Чо Ойю (Гималай), 1997 жылы 8848 метрлік Джомолунгма (ағылшынша Эверест), 2001 жылы Кашмирдегі Гашербум массивіндегі 8080 метрлік Хидден және 8068 метрлік Гашербрум ІІ, 2002 жылы Гималай таулы аймағында 8586 метрлік Канченджангу және орталық Гималайдағы 8027 метрлік Шишабангма, 2003 жылы 8126 метрлік Нангапарбат пен 8051 метрлік Броуд (Кашмир мен Синьцзян-ұйғыр автономиялық ауданы аймағында орналасқан Қарақорым тауында), 2004 жылы 8485 метрлік Макалу (Тибет аймағында), 2006 жылы 8091 метрлік Аннапурну-1 (Гималай таулы аймағы), 2007 жылы 8614 метрлік Чогору (К-2) шыңдарына шыққан қазақстандық альпинистер әлемдегі биік біткеннің бәріне табан тигізді.
Лхозца шыңына даңқты альпинист Анатолий Букреев, Ринат Хайбуллин мен Денис Уробко екі рет көтерілген. Сол сияқты Д.Уробко әлемдегі барлық сегізмыңдық шыңдарға көтеріліп шыққан. Ал Мақсұт Жұмаев пен Василий Пивцов ең биік он үш шыңға табан тигізген.
Жалпы, альпинистер үшін жер бетіндегі ең биік шыңдарға шығу арман болғанымен, аса биікте адам денсаулығына үлкен зиян тигізетін факторлар көп. Таудың қысымы мен ауаның жетіспеушілігі альпинистердің ажалына себеп болып жатады. Шыңға өрмелеген альпинистер кеткен жағынан қайтып оралмаса, биікке шықты деп есептелмейді екен. Себебі альпинистер шыңға шыққанын қандай да бір дерекпен (сурет, бейнежазба) дәлелдеу керек.
1996 жылы Эверест шыңына бір мезгілде бірнеше коммерциялық экспедиция көтерілді. Олардың құрамында екі америкалық, бір жапондық, бір үнділік және бір тайвандық альпинист болған. Олардың көбі таудан қайтпай қалған. Ол туралы күні бүгінге дейін түрлі жорамалдар айтылады.
Сол жылдың мамырында кеңестік кезеңнен бері танымал қазақстандық альпинист Анатолий Букреев ержүректігімен даңққа бөленді. Ол таудағы альпинистер лагеріне оралған соң, біраздан кейін құзға қайта өрмелеп, таудан түсіп келе жатқанда жоғалып кеткен өз экспедициясының үш мүшесін тауып, ажалдан құтқарды. Сол үшін оған 1997 жылдың 7 желтоқсанында альпинистерге өз өмірін қатерге тіге тұра, адамдарды құтқарған батырлығы үшін берілетін Дэвид Соулс атындағы америкалық альпинистер клубының сыйлығы берілді. Арадан 18 күн өткенде Букреев тағы да биікке өрмелеуге бел буды, бірақ бұл А.Букреевтің тауға соңғы сапары болды. Қазақ­стандық кинооператор Дмитри Соболевпен бірге он екінші рет биіктігі сегізмыңдық шыңға шығу үшін Гималай тауының Аннапурна шыңына қарай сапар шеккенде, ер жүрек альпинист таудағы қар көшкіні кезінде қайтыс болды.
Ия, ақындардың бірі «Тау баласы тауға қарап өседі» деп жырласа, екіншісі «Ұнатады шыңға көңіл шырқауды» деп асқақ арманын әнге қосады. Бірақ қиял – қиял да, оны іске асыру бір басқа. Альпинистер сол бала күнгі армандарын іске асырушылар.
Біз еліміздің альпинистері туралы жазып отырып, биіктікті не шыңды «бағындырды» деген сөзді пайдаланған жоқпыз. Себебі биіктікті көзбен көргендер бізден басқаша ойлайды. Марқұм альпинист Анатолий Букреев сұхбаттарының бірінде: «Шыңды бағындыру деген мағынасыз сөз. Ол – кеңестік кезеңнен қалған жалған пафос. Адамдар белгілі бір кезде шыңмен теңеседі де, сосын қайтып түсіп кетеді», – деген еді.

]]> admin Thu, 01 Sep 2022 08:51:03 +0600 велотуризм https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/velo-turizm/19-veloturizm.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/velo-turizm/19-veloturizm.html

Велосипед туризмі

Туризмнің белсенді түрлеріне көбінесе жорық кезінде туристердің өзінің дене қуатын мол талап ететін түрлер жатады. Мысалы: жаяу,шаңғымен, суда жүзу және т.с.с.Сонымен қатар аралас түрлері де кездеседі.Мысалы: автобус,пойыз,теплоходтар және т.б.Белгілі бір орынға жеткен соң,бір жерде бірнеше күнге созылатын белсенді түріде болады.Туризмнің белсенді түрін кейде халықаралық туризмде қаржы әкелетін,сосын төмен қабілетті мен бейімділік қабілетін қабылдай алатын туристер есебінен арттырады. Соның бір түрі болып, велосипед туризмі болады.

Велосипед туризмі - ұзақ қашықтықтағы,көптеген километрге (1100км дейін ) созылатын,арнайы дайындықты талап ететін, транспорттық (көліктік) құрал велосипед болып табылатын,жорық кезіндегі өзіндік кедергілері бар (жолсыз жерлер, орман-тоғайлар,жыралар т.б.) туристік топ құрамының шағын болуын талап ететін жорықтарды ұйымдастыру жұмыстарының жиынтығы.Велосипед туризмі,өзіндік туризмнің түрі – велосипедпен болатын саяхаттар мен спорттық жорықтар.Велосипедпен кез келген жолды өтуге болады,соқпақ жолдар мен қарапайым тегіс жерлерді өтеді,онымен терең орлар арқылы да,құмды жерлерді де,тасты тау жолдарын да,өзенді де кесіп өтуге болады.Күніне қозғалыс қарқынына ,ауа райына,жол жағдайы мен оны жеңіп өтуіне байланысты велотуристер 40-тан 120 км дейін (арттан соққан жел кезінде 45-тен 140 км дейін) жолды жүріп өтеді.Саяхатта велотурист жүкті өзі алып жүрмейді,ол барлық жүктівелосипедке тиейді.Экологиялық жағынан велосипед таза көлік түрі.


 Велосипед туризмінің өзінің артылықшылықтары болады.Жаяу адам жүре алатын жерлерден велосипедші өте алады.Велосипедші айтарлықтай аз шаршайды,ал қозғалыс жылдамдығы бірнеше ретартық болады.Сондықтан да велотуристердің маршрут таңдауда кең мүмкіндіктері бар.Туристің жасы мен физикалық жағдайын есепке алып отырса,велосипед жорықтары әр түрлі жастағы және мамандықтағы адамдарға қол жетерлік және пайдалы.

Велосипед тобындағы адамдардың ең қолайлы саны 4-8 адам.Велосаяхатқа қатысушылардың барлығы велосипедті қарапайым жөндеу,реттеу,жинау бойынша білімдері болуы тиіс және өздері велосипедте жүру техникасын жақсы игеруі тиіс. Жаңадан бастаған туристер қоныстанған және жол желістері дамыған маршрутты таңдағандары дұрыс: ал жеткілікті тәжірибелері бар топ күрделі маршруттарға да шыға алады.Велосипед қозғалыс құралы ретінде кез келген рельефті және кез келген жолды маршрутты таңдауға мүмкіндік береді.Жергілікті жердің рельефі, ауа-райы және жолдарының сапасына байланысты орта күштегі топ демалыс кезінде 400-ден 1000 км дейін жол жүре алады.

Велосипедті көліктің барлық түрінде алып жүруге жеңіл.Бұл туристердің тұратын жерлерінен алыс жерлерге саяхаттауына және маршруттың кейбір бөліктерінде теміржол,автомобиль,өзен немесе теңіз көлігін қолдануға мүмкіндік береді.Жақсы жетілдірілген жолдар бойынша өтетін маршруттарда 1,25 л күштіліктегі Д-5 типті велосипед двигателін қолдануға мүмкіндік береді.Ол жинақы,қарапайым,35-45 км/сағ. Жылдамдықта жүре алады;оның жол жылдамдығы 15-25 км.Жанармайға раналған багы 2,3 л,бір толтырғанда 150-160 км жолға жетеді.( 20 км/сағ. Жылдамдықтағы әрі жол сапасына байланысты).Велосипед туризмі қазіргі таңда өте жақсы дамыған белсенді туризмнің түрі болып табылады

Веложорықтардың түрлері

Біркүндік веложорық - түнеуі болмайтын веложорық. Әдетте жолға шығу таңертең, қайтып келуі сол күннің кешінде болады.

  • Демалыс күннің жорығы (ПВД) - бір түнеуі бар веложорық, яғни, жолға шығу сенбі күні таңертең, ал қайтып келуі жексенбі күні кеште жүзеге асырылады.
  • Көпкүнді веложорық - бірнеше күнге созылған түнеуі бар веложорық болып табылады.
  • Спорттық веложорық - туризмнің басқа түрлері сияқты арнайы органдармен бақыланады.

Велосипедтік спорттық туризмнің жорықтары қиындық деңгейіне байланысты 6 дәрежеге бөлінеді: бірінші дәрежесі - ең оңай, алтыншы дәрежесі - қиын болып табылады. Жорықтың қиындық деңгейі велосипедтік жорықтарды дәрежелеу методикасына байланысты болады. Велосипедтік жорықтың бірінші категориядағы ең минимум деген ұзақтылығы 300 км. құрайды

Дәстүрлі велотуризмнің ұзақтылығы бір немесе бірнеше күнді құрайтын орташа темптегі жай қарапайым жолдарды жүріп өтуді санауға болады. Маршруттар кез-келген жерде әр түрлі ұзақтылыққа байланысты таңдалады. Мұндай жорық арнайы туристік құрал-жабдықтардың болуын талап етеді. Велотуризмнің бір түрі ретінде агрессивті туризмді атауға болады. Велосипедтік жорық бір немесе бірнеше күнге созылады, бірақ ол жорық өте жылдам темпте сан қилы жолдарда өтеді. Велосипедші өзімен бірге минималды қажетті жүкті қарапайым іліп алып жүретін сөмкесіне салады. Агрессивті велосипедтік жорық бірнеше қысқаша тоқтауларды қамтиды.Олардың барысында әдетте палатканы, отты, лагерьді пайдаланбайды. Туризмнің осы түрі үшін қала сыртында орналасқан арнайы үйлерде - мотельдерде, қонақ үйлерде түнеуге рұқсат беріледі. Көбінесе маршрут пен оны қамтитын жол ерекшеліктері велосипедшіге таныс болмайды, алдын-ала хабардар етілмейді.

Спорттық велотуризмнің негізі болып арнайы таңдалған қиын маршрут болып табылады. Оның құрылымына әдетте перевалдарды, орман жолдарын, қиын жететін жолдар немесе толығымен жолсыз жерлерді өтуді қосады. Қозғалу темпі орташа болып келеді


]]>

Велосипед туризмі

Туризмнің белсенді түрлеріне көбінесе жорық кезінде туристердің өзінің дене қуатын мол талап ететін түрлер жатады. Мысалы: жаяу,шаңғымен, суда жүзу және т.с.с.Сонымен қатар аралас түрлері де кездеседі.Мысалы: автобус,пойыз,теплоходтар және т.б.Белгілі бір орынға жеткен соң,бір жерде бірнеше күнге созылатын белсенді түріде болады.Туризмнің белсенді түрін кейде халықаралық туризмде қаржы әкелетін,сосын төмен қабілетті мен бейімділік қабілетін қабылдай алатын туристер есебінен арттырады. Соның бір түрі болып, велосипед туризмі болады.

Велосипед туризмі - ұзақ қашықтықтағы,көптеген километрге (1100км дейін ) созылатын,арнайы дайындықты талап ететін, транспорттық (көліктік) құрал велосипед болып табылатын,жорық кезіндегі өзіндік кедергілері бар (жолсыз жерлер, орман-тоғайлар,жыралар т.б.) туристік топ құрамының шағын болуын талап ететін жорықтарды ұйымдастыру жұмыстарының жиынтығы.Велосипед туризмі,өзіндік туризмнің түрі – велосипедпен болатын саяхаттар мен спорттық жорықтар.Велосипедпен кез келген жолды өтуге болады,соқпақ жолдар мен қарапайым тегіс жерлерді өтеді,онымен терең орлар арқылы да,құмды жерлерді де,тасты тау жолдарын да,өзенді де кесіп өтуге болады.Күніне қозғалыс қарқынына ,ауа райына,жол жағдайы мен оны жеңіп өтуіне байланысты велотуристер 40-тан 120 км дейін (арттан соққан жел кезінде 45-тен 140 км дейін) жолды жүріп өтеді.Саяхатта велотурист жүкті өзі алып жүрмейді,ол барлық жүктівелосипедке тиейді.Экологиялық жағынан велосипед таза көлік түрі.


 Велосипед туризмінің өзінің артылықшылықтары болады.Жаяу адам жүре алатын жерлерден велосипедші өте алады.Велосипедші айтарлықтай аз шаршайды,ал қозғалыс жылдамдығы бірнеше ретартық болады.Сондықтан да велотуристердің маршрут таңдауда кең мүмкіндіктері бар.Туристің жасы мен физикалық жағдайын есепке алып отырса,велосипед жорықтары әр түрлі жастағы және мамандықтағы адамдарға қол жетерлік және пайдалы.

Велосипед тобындағы адамдардың ең қолайлы саны 4-8 адам.Велосаяхатқа қатысушылардың барлығы велосипедті қарапайым жөндеу,реттеу,жинау бойынша білімдері болуы тиіс және өздері велосипедте жүру техникасын жақсы игеруі тиіс. Жаңадан бастаған туристер қоныстанған және жол желістері дамыған маршрутты таңдағандары дұрыс: ал жеткілікті тәжірибелері бар топ күрделі маршруттарға да шыға алады.Велосипед қозғалыс құралы ретінде кез келген рельефті және кез келген жолды маршрутты таңдауға мүмкіндік береді.Жергілікті жердің рельефі, ауа-райы және жолдарының сапасына байланысты орта күштегі топ демалыс кезінде 400-ден 1000 км дейін жол жүре алады.

Велосипедті көліктің барлық түрінде алып жүруге жеңіл.Бұл туристердің тұратын жерлерінен алыс жерлерге саяхаттауына және маршруттың кейбір бөліктерінде теміржол,автомобиль,өзен немесе теңіз көлігін қолдануға мүмкіндік береді.Жақсы жетілдірілген жолдар бойынша өтетін маршруттарда 1,25 л күштіліктегі Д-5 типті велосипед двигателін қолдануға мүмкіндік береді.Ол жинақы,қарапайым,35-45 км/сағ. Жылдамдықта жүре алады;оның жол жылдамдығы 15-25 км.Жанармайға раналған багы 2,3 л,бір толтырғанда 150-160 км жолға жетеді.( 20 км/сағ. Жылдамдықтағы әрі жол сапасына байланысты).Велосипед туризмі қазіргі таңда өте жақсы дамыған белсенді туризмнің түрі болып табылады

Веложорықтардың түрлері

Біркүндік веложорық - түнеуі болмайтын веложорық. Әдетте жолға шығу таңертең, қайтып келуі сол күннің кешінде болады.

  • Демалыс күннің жорығы (ПВД) - бір түнеуі бар веложорық, яғни, жолға шығу сенбі күні таңертең, ал қайтып келуі жексенбі күні кеште жүзеге асырылады.
  • Көпкүнді веложорық - бірнеше күнге созылған түнеуі бар веложорық болып табылады.
  • Спорттық веложорық - туризмнің басқа түрлері сияқты арнайы органдармен бақыланады.

Велосипедтік спорттық туризмнің жорықтары қиындық деңгейіне байланысты 6 дәрежеге бөлінеді: бірінші дәрежесі - ең оңай, алтыншы дәрежесі - қиын болып табылады. Жорықтың қиындық деңгейі велосипедтік жорықтарды дәрежелеу методикасына байланысты болады. Велосипедтік жорықтың бірінші категориядағы ең минимум деген ұзақтылығы 300 км. құрайды

Дәстүрлі велотуризмнің ұзақтылығы бір немесе бірнеше күнді құрайтын орташа темптегі жай қарапайым жолдарды жүріп өтуді санауға болады. Маршруттар кез-келген жерде әр түрлі ұзақтылыққа байланысты таңдалады. Мұндай жорық арнайы туристік құрал-жабдықтардың болуын талап етеді. Велотуризмнің бір түрі ретінде агрессивті туризмді атауға болады. Велосипедтік жорық бір немесе бірнеше күнге созылады, бірақ ол жорық өте жылдам темпте сан қилы жолдарда өтеді. Велосипедші өзімен бірге минималды қажетті жүкті қарапайым іліп алып жүретін сөмкесіне салады. Агрессивті велосипедтік жорық бірнеше қысқаша тоқтауларды қамтиды.Олардың барысында әдетте палатканы, отты, лагерьді пайдаланбайды. Туризмнің осы түрі үшін қала сыртында орналасқан арнайы үйлерде - мотельдерде, қонақ үйлерде түнеуге рұқсат беріледі. Көбінесе маршрут пен оны қамтитын жол ерекшеліктері велосипедшіге таныс болмайды, алдын-ала хабардар етілмейді.

Спорттық велотуризмнің негізі болып арнайы таңдалған қиын маршрут болып табылады. Оның құрылымына әдетте перевалдарды, орман жолдарын, қиын жететін жолдар немесе толығымен жолсыз жерлерді өтуді қосады. Қозғалу темпі орташа болып келеді


]]> admin Fri, 18 Feb 2022 12:22:06 +0600 Жаяу туризм https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/zhajau-turizm/18-zhajau-turizm.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/zhajau-turizm/18-zhajau-turizm.html Жаяу туризм – күрделі емес таулы және жазық жерлерде өткізілетін туристік жорықтар.Халықтық топтар арасында ең көп тараған белсенді туризм түрі болып есептеледі: арнайы көлікті қажет етпейді,кез- келген аумақ бойынша жорықтар ұйымдастыруға болады.Қарапайым жаяу жорықтар кез келген ауданда (туған өлкеде) отпуск және демалыс күндерінде өткізілуі мүмкін. Жаяу туризм - спорттық туризмнің бір түрі болып табылады. Оның негізгі мақсаты ретінде маршрут бойынша белгілі бір аймақтан өту болып табылады.

Маршрутты ең алдымен топтағы әрбір қатысушының күші мен нақты тәжірибесіне, жорыққа сай келетін жабдықтардың болуы және жорық алдында жаттығулар өткізу мүмкіндігіне негізделіп таңдалуы қажет.Әсіресе маршруттың қиын әр түрлі бөліктерін (асулар,тасты және тасқын қаупі бар,өзендер арқылы асулар,үлкен биіктіктегі орындар,азимутты,қоныстанылмаған,қиын бағыт алынатын) бөліп көрсету және оларды жеңіп өтудің толық жоспарын құру керек.Күндізгі жүру километражын есептеу орташа бүкіл маршрутқа есептелетіп жүргізіледі,ол маршруттың жеке бөліктерінің техникалық күрделіліктерін,азық-түліктерді жұмсауға байланысты жеке кезеңдерде рюкзактардың салмағын есепке алына жүргізіледі.Жаяу саяхатта магниттік жіктеуді есепке ала отырып,алдын ала барлық азимуттарды есептеу қажет.Азимуттар карта нақты көрсетілген және жергілікті жерде оңай табылатын орындардан басталуы және жергілікті жер линиясына (өзен арнасы,көл,теңіз жағалауы,теміржол жолы,тау массиві) негізделген болуы тиіс.Жергілікті жер нүктесіне азимут бойынша шығуды жоспарлау ұсынылмайды,себебі кішігірім қателіктің өзі апатты жағдайға әкелуі мүмкін.

Ұзақ уақыт бойы айтарлықтай қашықтықтарды жүріп өтетін турист ағзасының дұрыс қызметі үшін демалумен ауысып келіп отыратын бірқалыпты жұмыс қажет.Ағза жұмысының белгілі бір реттілігін құрып отыратын демалыс пен күш жұмсаудың дұрыс ауысып отыруы бүкіл жорық бойы және тіпті қозғалыс процесінің өзінде де болуы тиіс.Тек осылай болған жағдайда ғана жаяу туризмі маңызды сауықтыру құралына айналады.

Жаяу жорықтардың классификациясы

Маршруттың қиындық дәрежесі жол бойында кездесетін кедергілерге, аймақтың географиялық көрсеткішіне, маршруттың автономдылығына байланысты болып келеді. Осыған байланысты жорықтар бөлінеді:

- демалыс күндерінің жорықтары;

- 1-3 дәрежелі қиындықтағы - балалар мен жастар туризмінде;

- 1-ден 6-ға дейін дәрежелі жорықтар. 1-ші дәреже оңай, 6-шы дәреже ең қиын, және арнайы физикалық дайындықты қажетсінеді, осыған байланысты арнайы құрал-жабдықтар да қолданылады.

- жорықтың қиындық дәрежесін өту үшін, қатысушылар алдындағы жорықтық қиындық дәрежесін өтуден тәжірибесі болуы керек, ал басқарушы дәл осы дәрежеден өткен және алдындағы қиындық дәрежелері бойынша тәжірибесі болуы керек. 1-ші дәрежеден өту үшін демалыс күндеріндегі жорықтардан тәжірибесі болуы қажет. Жорықтың қияындығын анықтау барысында міндетті жорықтың ұзықтылығы мен қашықтығы есепке алына бермейді.

Құрал-жабдықтары

Қазіргі таңда жаяу туризмге арналған көптеген құрал-жабдықтар түрлері бар: туристік палаткалар, ұйықтайтын мөшектер, треккингтік палаткалар, треккингтік бәтеңкелер, котелоктар, газдық горелкалар, компас, GPS - навигаторлар және т.б.

Жаяу туризм артықшылықтары

  • Жаяу туризм - бұл әдемілікке, тазалыққа және бастапқы күйдегі табиғатқа бой алдыру болып табылады.
  • Жаяу туризм - бұл жеке адами қасиеттердің өсу мүмкіншілігі.
  • Жаяу туризм - ұмытылмастай көңіл-күй мен жақсы достар.

Бұл туризм түрінің қазіргі таңда дамуы - оның табиғат сыйлаған жерлерді бастапқы күйінде көру мүмкіншілігінде. қазіргі таңда адам баласы үшін ол көрген, болған жерлер еш қызық тудырмайды, ал жаяу туризм көмегімен бұл мәселені оңайлықпен шешуге болады. Дәл осы жаяу туризм адамдарға бірталай уақыт бойы таза, таулы ауасен демалып, ішкі жан-дүниемен, тұла бойымен ляззат алуды қамтамасыз етеді.


]]> Жаяу туризм – күрделі емес таулы және жазық жерлерде өткізілетін туристік жорықтар.Халықтық топтар арасында ең көп тараған белсенді туризм түрі болып есептеледі: арнайы көлікті қажет етпейді,кез- келген аумақ бойынша жорықтар ұйымдастыруға болады.Қарапайым жаяу жорықтар кез келген ауданда (туған өлкеде) отпуск және демалыс күндерінде өткізілуі мүмкін. Жаяу туризм - спорттық туризмнің бір түрі болып табылады. Оның негізгі мақсаты ретінде маршрут бойынша белгілі бір аймақтан өту болып табылады.

Маршрутты ең алдымен топтағы әрбір қатысушының күші мен нақты тәжірибесіне, жорыққа сай келетін жабдықтардың болуы және жорық алдында жаттығулар өткізу мүмкіндігіне негізделіп таңдалуы қажет.Әсіресе маршруттың қиын әр түрлі бөліктерін (асулар,тасты және тасқын қаупі бар,өзендер арқылы асулар,үлкен биіктіктегі орындар,азимутты,қоныстанылмаған,қиын бағыт алынатын) бөліп көрсету және оларды жеңіп өтудің толық жоспарын құру керек.Күндізгі жүру километражын есептеу орташа бүкіл маршрутқа есептелетіп жүргізіледі,ол маршруттың жеке бөліктерінің техникалық күрделіліктерін,азық-түліктерді жұмсауға байланысты жеке кезеңдерде рюкзактардың салмағын есепке алына жүргізіледі.Жаяу саяхатта магниттік жіктеуді есепке ала отырып,алдын ала барлық азимуттарды есептеу қажет.Азимуттар карта нақты көрсетілген және жергілікті жерде оңай табылатын орындардан басталуы және жергілікті жер линиясына (өзен арнасы,көл,теңіз жағалауы,теміржол жолы,тау массиві) негізделген болуы тиіс.Жергілікті жер нүктесіне азимут бойынша шығуды жоспарлау ұсынылмайды,себебі кішігірім қателіктің өзі апатты жағдайға әкелуі мүмкін.

Ұзақ уақыт бойы айтарлықтай қашықтықтарды жүріп өтетін турист ағзасының дұрыс қызметі үшін демалумен ауысып келіп отыратын бірқалыпты жұмыс қажет.Ағза жұмысының белгілі бір реттілігін құрып отыратын демалыс пен күш жұмсаудың дұрыс ауысып отыруы бүкіл жорық бойы және тіпті қозғалыс процесінің өзінде де болуы тиіс.Тек осылай болған жағдайда ғана жаяу туризмі маңызды сауықтыру құралына айналады.

Жаяу жорықтардың классификациясы

Маршруттың қиындық дәрежесі жол бойында кездесетін кедергілерге, аймақтың географиялық көрсеткішіне, маршруттың автономдылығына байланысты болып келеді. Осыған байланысты жорықтар бөлінеді:

- демалыс күндерінің жорықтары;

- 1-3 дәрежелі қиындықтағы - балалар мен жастар туризмінде;

- 1-ден 6-ға дейін дәрежелі жорықтар. 1-ші дәреже оңай, 6-шы дәреже ең қиын, және арнайы физикалық дайындықты қажетсінеді, осыған байланысты арнайы құрал-жабдықтар да қолданылады.

- жорықтың қиындық дәрежесін өту үшін, қатысушылар алдындағы жорықтық қиындық дәрежесін өтуден тәжірибесі болуы керек, ал басқарушы дәл осы дәрежеден өткен және алдындағы қиындық дәрежелері бойынша тәжірибесі болуы керек. 1-ші дәрежеден өту үшін демалыс күндеріндегі жорықтардан тәжірибесі болуы қажет. Жорықтың қияындығын анықтау барысында міндетті жорықтың ұзықтылығы мен қашықтығы есепке алына бермейді.

Құрал-жабдықтары

Қазіргі таңда жаяу туризмге арналған көптеген құрал-жабдықтар түрлері бар: туристік палаткалар, ұйықтайтын мөшектер, треккингтік палаткалар, треккингтік бәтеңкелер, котелоктар, газдық горелкалар, компас, GPS - навигаторлар және т.б.

Жаяу туризм артықшылықтары

  • Жаяу туризм - бұл әдемілікке, тазалыққа және бастапқы күйдегі табиғатқа бой алдыру болып табылады.
  • Жаяу туризм - бұл жеке адами қасиеттердің өсу мүмкіншілігі.
  • Жаяу туризм - ұмытылмастай көңіл-күй мен жақсы достар.

Бұл туризм түрінің қазіргі таңда дамуы - оның табиғат сыйлаған жерлерді бастапқы күйінде көру мүмкіншілігінде. қазіргі таңда адам баласы үшін ол көрген, болған жерлер еш қызық тудырмайды, ал жаяу туризм көмегімен бұл мәселені оңайлықпен шешуге болады. Дәл осы жаяу туризм адамдарға бірталай уақыт бойы таза, таулы ауасен демалып, ішкі жан-дүниемен, тұла бойымен ляззат алуды қамтамасыз етеді.


]]> admin Fri, 18 Feb 2022 12:07:18 +0600 Тау туризмі https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/tau-turizm/12-tau-turizm.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/tau-turizm/12-tau-turizm.html

Тау туризмі 

Тау туризмі ертеден қалыптасып,өзінің табиғи ерекшелігімен адамдарды қызықтыратын туризмнің басты объектісі болып саналады.Таулар пайда болу ерекшелігіне, табиғат жағдайларының қалыптасуына қарай туристік іс-әрекеттерді жайғастыруға өте қолайлы.Туристерді қызықтыратын факторлар түріне жатады. Таулар арқылы танымдық,спорттық және медени тәжірибелік жорықтар ұйымдастыруға болады.
Тау рельефінің элементтері тау жорықтарында қозғалысқа едәуір кедергілер келтіріп отыратын сәттері кездеседі.Бұны тау жорығының табиғи кедергілері деп атайды.Тау туризмімен айналысу үшін таулардың физика-географиялық ерекшеліктерін жақын біліу керек.Тау рельефінің элементтерінен қалыптасатын табиғи кедергілерден өту және қорғану тәсілі тау жорықтарының техникасы және тактикасы деп аталады.
Таулар орналасуына,қалыптасуына қарай әр түрлі болып келетіндіктен олардың беткейлері тік,көлбеу градустарға бөлінеді.Бұлардың өзі жорық қозғалысы үшін үлкен кедергі болып табылады.Сонымен қатар беткейлер қиыршық,басты қорымдар мен өсімдік жамылғысымен жамылып жатады. Таулы аймақпен қозғалыс кезінде бұлар басты кедергіге айналады.Теңіз деңгейімен салыстырғанда таулар әр түрлі болғандықтан, бұл аймақта ұйымдастырылатын туристік жорық түрлері де әр түрлі болады.Тау категориялық жорықтары көбінесе биік таулы аймақта ұйымдастырылады.Өйткені бұған қойылатын талаптар мен ережелерге сәйкес келеді.

Тау туризмінде кездесетін кедергілер дәрежесі

Тау туризмінде кездесетін кедергілер әр түрлі дәрежесіне байланысты топтастырылады.
Асулар дегеніміз тау жоталарының арасын өтуге қолайлы иін немесе географиялық тілмен айтқанда тау аралық ершік деп аталады. Асулар биіктігіне қарай градусына байланысты және кездесетін кедергілерге қарай әр түрлі күрделілікке жіктеледі.Бұл асу категориялары деп аталады.
- Асу категориясы күрделілігіне қарай санмен және әріппен қоса белгіленеді. Яғни күрделі А1 асуы,одан да күрделі 1 асуы және асулар үш деңгейлікке бөлінеді: 1А 1В, 2А 2В, 3А 3В. - Асулар күрделілігінде теңіз деңгейінен есептегендегі биіктігі қар немесе мұз жамылғысының болуы оның маусымдарға байланысты жатуы немесе қозғалыста болуы – Қорымдар мен куә жартастың болуы,тас құлау немесе қар көшкіні болу қаупі, үлкен тастардың болуы,асулар категориясының дәрежесін анықтайды.
Тау жорығындағы негізгі кедергілердің бірі қорымдар. Қорымдар дегеніміз тау басынан етегіне дейін созылып жатқан белгілі бір бөліктерде ғана кездесетін жылжымалы тас үйінділері. Қорымдар жер бетіне ашық шығып жатқан гранитті тау жыныстарының сыртқы күштер әсерінен мүжілу,үгілу процесінен пайда болады.Үгілу көлеміне байланысты қорымдардың түрі де әр түрлі болады. Қой тасты,кесек тасты және қиыршық тасты қорымдар.
Тау маршрутын жоспарлай отырып, жорық кезінде жергілікті жерде маршруттың асу нүктелерін айтарлықтай биіктіктерде табу үшін алдын ала азимуттарды есептеп алған пайдалы. Арнайы қауіпсіздік шараларын әзірлеу қажет: егер топ өз ішінде бөлінетін болса, байланыс және сигнал беру тәсілдерін, барлаушы топтарын бөлу, апатты жағдайлар болған кезде іс-әрекет жоспарын құру керек.

Тау туризміндегі қиындық дәрежелері

Тау туризмі бұл тек әдемі ғана емес, бұл өте қиын еңбек те болып табылады. Таулардағы жаман ауа-райы, қатты жел, қардың жаууы, +20-дан -20-ға дейінгі температура үнемі кездесіп тұрады. Таулардағы ең қауіпті деген құбылыс лавина болып табылатын шығар. Көптеген туристер, альпинистер және бүтіндей бір топтар осы қар астында қалып қалған. таулардағы биіктік де адам баласы үшін қауіпті, 4000 м. аса биіктік адам өміріне қауіпті болып келеді. Таулы туризмде өзге туризм түрлеріндей қиныдық дәрежелері болады. таулы туризмдегі жорықтар үшін 6 және шыңдар мен асулар үшін де 6 дәрежеден болады. Жорықтар 1-ден 6-ға дейін классификацияланады, ал жергілікті кедергілер, яғни шың мен асулар үшін мынадай қосымша дәрежелеу енгізілген болатын: ( қарапайым дәрежесі жоқ асулар), 1А, 1Б, 2А, 2Б, 3А, 3Б, 3Б* 

Тау туризмінің бағыттары

Таулы туризмде екі негізгі бағытты бөліп көрсетуге болады: альпинизм мен спелеотуризм. Екі бағытта қазіргі таңда өз адамдарын табуда. Таулы туризм өзіне еліктіреді, өйткені альпинистер мен тәжірибелі туристердің айтулары бойынша, тауға бір рет шықсаң, қайта-қайта оралғың келіп тұрады.
]]>

Тау туризмі 

Тау туризмі ертеден қалыптасып,өзінің табиғи ерекшелігімен адамдарды қызықтыратын туризмнің басты объектісі болып саналады.Таулар пайда болу ерекшелігіне, табиғат жағдайларының қалыптасуына қарай туристік іс-әрекеттерді жайғастыруға өте қолайлы.Туристерді қызықтыратын факторлар түріне жатады. Таулар арқылы танымдық,спорттық және медени тәжірибелік жорықтар ұйымдастыруға болады.
Тау рельефінің элементтері тау жорықтарында қозғалысқа едәуір кедергілер келтіріп отыратын сәттері кездеседі.Бұны тау жорығының табиғи кедергілері деп атайды.Тау туризмімен айналысу үшін таулардың физика-географиялық ерекшеліктерін жақын біліу керек.Тау рельефінің элементтерінен қалыптасатын табиғи кедергілерден өту және қорғану тәсілі тау жорықтарының техникасы және тактикасы деп аталады.
Таулар орналасуына,қалыптасуына қарай әр түрлі болып келетіндіктен олардың беткейлері тік,көлбеу градустарға бөлінеді.Бұлардың өзі жорық қозғалысы үшін үлкен кедергі болып табылады.Сонымен қатар беткейлер қиыршық,басты қорымдар мен өсімдік жамылғысымен жамылып жатады. Таулы аймақпен қозғалыс кезінде бұлар басты кедергіге айналады.Теңіз деңгейімен салыстырғанда таулар әр түрлі болғандықтан, бұл аймақта ұйымдастырылатын туристік жорық түрлері де әр түрлі болады.Тау категориялық жорықтары көбінесе биік таулы аймақта ұйымдастырылады.Өйткені бұған қойылатын талаптар мен ережелерге сәйкес келеді.

Тау туризмінде кездесетін кедергілер дәрежесі

Тау туризмінде кездесетін кедергілер әр түрлі дәрежесіне байланысты топтастырылады.
Асулар дегеніміз тау жоталарының арасын өтуге қолайлы иін немесе географиялық тілмен айтқанда тау аралық ершік деп аталады. Асулар биіктігіне қарай градусына байланысты және кездесетін кедергілерге қарай әр түрлі күрделілікке жіктеледі.Бұл асу категориялары деп аталады.
- Асу категориясы күрделілігіне қарай санмен және әріппен қоса белгіленеді. Яғни күрделі А1 асуы,одан да күрделі 1 асуы және асулар үш деңгейлікке бөлінеді: 1А 1В, 2А 2В, 3А 3В. - Асулар күрделілігінде теңіз деңгейінен есептегендегі биіктігі қар немесе мұз жамылғысының болуы оның маусымдарға байланысты жатуы немесе қозғалыста болуы – Қорымдар мен куә жартастың болуы,тас құлау немесе қар көшкіні болу қаупі, үлкен тастардың болуы,асулар категориясының дәрежесін анықтайды.
Тау жорығындағы негізгі кедергілердің бірі қорымдар. Қорымдар дегеніміз тау басынан етегіне дейін созылып жатқан белгілі бір бөліктерде ғана кездесетін жылжымалы тас үйінділері. Қорымдар жер бетіне ашық шығып жатқан гранитті тау жыныстарының сыртқы күштер әсерінен мүжілу,үгілу процесінен пайда болады.Үгілу көлеміне байланысты қорымдардың түрі де әр түрлі болады. Қой тасты,кесек тасты және қиыршық тасты қорымдар.
Тау маршрутын жоспарлай отырып, жорық кезінде жергілікті жерде маршруттың асу нүктелерін айтарлықтай биіктіктерде табу үшін алдын ала азимуттарды есептеп алған пайдалы. Арнайы қауіпсіздік шараларын әзірлеу қажет: егер топ өз ішінде бөлінетін болса, байланыс және сигнал беру тәсілдерін, барлаушы топтарын бөлу, апатты жағдайлар болған кезде іс-әрекет жоспарын құру керек.

Тау туризміндегі қиындық дәрежелері

Тау туризмі бұл тек әдемі ғана емес, бұл өте қиын еңбек те болып табылады. Таулардағы жаман ауа-райы, қатты жел, қардың жаууы, +20-дан -20-ға дейінгі температура үнемі кездесіп тұрады. Таулардағы ең қауіпті деген құбылыс лавина болып табылатын шығар. Көптеген туристер, альпинистер және бүтіндей бір топтар осы қар астында қалып қалған. таулардағы биіктік де адам баласы үшін қауіпті, 4000 м. аса биіктік адам өміріне қауіпті болып келеді. Таулы туризмде өзге туризм түрлеріндей қиныдық дәрежелері болады. таулы туризмдегі жорықтар үшін 6 және шыңдар мен асулар үшін де 6 дәрежеден болады. Жорықтар 1-ден 6-ға дейін классификацияланады, ал жергілікті кедергілер, яғни шың мен асулар үшін мынадай қосымша дәрежелеу енгізілген болатын: ( қарапайым дәрежесі жоқ асулар), 1А, 1Б, 2А, 2Б, 3А, 3Б, 3Б* 

Тау туризмінің бағыттары

Таулы туризмде екі негізгі бағытты бөліп көрсетуге болады: альпинизм мен спелеотуризм. Екі бағытта қазіргі таңда өз адамдарын табуда. Таулы туризм өзіне еліктіреді, өйткені альпинистер мен тәжірибелі туристердің айтулары бойынша, тауға бір рет шықсаң, қайта-қайта оралғың келіп тұрады.
]]> admin Fri, 18 Feb 2022 09:12:10 +0600 Спорттық бағдарлау https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/54-sportty-badarlau.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/54-sportty-badarlau.html Бағдарлау спорты - спорттың бір түрі. Қатысушылар құбылнама мен спорттық картаның көмегімен картада белгіленген барлық бағдарлау пункттерінен өту керек. Жарыстың нәтижесін команданың дистанцияны өткен уақыты мен ұпайлары шығарады. Жарыс көбіне тау шатқалы мен орманды жерлерде өткізіледі.
Спортшыларға жарыс жолы белгіленген карта жарыс алдында таратылып беріледі. Қашықтық жер жағдайына, орманның қою, сиректігіне, жарысқа қатысушылардың жас ерекшелігіне байланысты берледі. Негізінде, ересектер мен жас өспірімдер 6-12 км, әйелдер (16 жастан жоғарылар) 4-6 км қашықтықтарға жарысады. Аса тәжірибелі спортшылар 12 км артық қашықтық белгілеуге болады. Қатысушылар бірінен соң бірі бір минуттан кейін жолға шығады. Мәре мен жол бойындағы бағдарлау пункттері жалаумен белгіленеді.
1960 жылдан Бағдарлау спорты жеке спорт түрі болып туризмнен бөлініп шықты. Бағдарлау спортынан еліміз бойынша ресми жарыстар өткізіліп тұрады. Қазақстанда тұнғыш рет 1963 ж. жарыс өкізілді.

]]> Бағдарлау спорты - спорттың бір түрі. Қатысушылар құбылнама мен спорттық картаның көмегімен картада белгіленген барлық бағдарлау пункттерінен өту керек. Жарыстың нәтижесін команданың дистанцияны өткен уақыты мен ұпайлары шығарады. Жарыс көбіне тау шатқалы мен орманды жерлерде өткізіледі.
Спортшыларға жарыс жолы белгіленген карта жарыс алдында таратылып беріледі. Қашықтық жер жағдайына, орманның қою, сиректігіне, жарысқа қатысушылардың жас ерекшелігіне байланысты берледі. Негізінде, ересектер мен жас өспірімдер 6-12 км, әйелдер (16 жастан жоғарылар) 4-6 км қашықтықтарға жарысады. Аса тәжірибелі спортшылар 12 км артық қашықтық белгілеуге болады. Қатысушылар бірінен соң бірі бір минуттан кейін жолға шығады. Мәре мен жол бойындағы бағдарлау пункттері жалаумен белгіленеді.
1960 жылдан Бағдарлау спорты жеке спорт түрі болып туризмнен бөлініп шықты. Бағдарлау спортынан еліміз бойынша ресми жарыстар өткізіліп тұрады. Қазақстанда тұнғыш рет 1963 ж. жарыс өкізілді.

]]> admin Tue, 01 Feb 2022 08:46:10 +0600 Спорттық жартасқа өрмелеу https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/53-sportty-zhartasa-rmeleu.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/53-sportty-zhartasa-rmeleu.html Спорттық жартастарға өрмелеу - дегеніміз табиғи (тау жартастарына) немесе жасанды (скалодром) рельефтерге өрмелеуден тұратын спорт түрі және белсенді демалудың түрі болып табылады. Қазіргі уақытта халықаралық ережелері бойынша, спорттық жастастарға өрмелеуден жарыстар: қиындыққа шығу, жылдамдыққа көтерілу, боулдеринг және көпсайыс түрлері бойынша өткізіледі.]]> Спорттық жартастарға өрмелеу - дегеніміз табиғи (тау жартастарына) немесе жасанды (скалодром) рельефтерге өрмелеуден тұратын спорт түрі және белсенді демалудың түрі болып табылады. Қазіргі уақытта халықаралық ережелері бойынша, спорттық жастастарға өрмелеуден жарыстар: қиындыққа шығу, жылдамдыққа көтерілу, боулдеринг және көпсайыс түрлері бойынша өткізіледі.]]> admin Tue, 01 Feb 2022 08:44:03 +0600 Шаңғы туризмі https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/52-shay-turizm.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/52-shay-turizm.html Белсенді туризмнің ең күрделі түрлерінің бірі – шаңғы туризмі. Ол елімізде жыл өткен сайын кең қанат жайып, дамып келеді. Шаңғы және таулы аймақтғы шаңғы тебу тәсілін жіті меңгеру қажеттігі, жұқа, қалың қарларда жүрудің қиындығы кейбір қауіптің бары (температураның төмендігі, боран және т.б.) саяхатқа қатысушыларға дене тәрбиесі мәдениеті талаптарын арттыруды жүктейді.Шаңғымен саяхат жорығы кей қиындықтарға қарамастан өзінің қайталанбас тамашалығымен есте қалып, оған қатысушылардың дене құрылысын шынықтыруда зор маңызға ие болады.Шаңғы туризмі қыс кезінде,белгілі бір қар жамылғысының қалыңдығына байланысты өткізілетін,өзіндік ерекшеліктеріне байланысты құрал-жабдықтары ( примус,пеш,шаңғы т.б.) және қонақ жайлары (бивуак,қар үйшіктері,тұрғын мекен жайлар т.б.) бар жорықтарға байланысты жұмыстар тобы.Климаттың,ауа-райының әр түрлі жағдайында жорықтар өткізіледі.Шаңғы туризмі бойынша жорықтар жазық жерлерде және таулы аудандарда қар жамылғысы тұрақты аймақтарда таралған.

Тау туристері
Тау туристері демалудаШаңғы туризміне қатысушылардың басты кедергілері: қар жауып тұрған кездегі қозғалыс (әсіресе қары борпылдақ, жұмсақ ормандарда), биік, ұйлыға өскен бұталар, мұзы жақсы қатпаған өзендер, жоғары немесе төмен түсуге мәжбүр ететін биік қия, жоталар.
Шаңғы жорықтары кезінде қатысушылардың физикалық дайындығы мен жасына байланысты түсетін күштің сәйкес келу қажеттілігін есте сақтау қажет. Ересек туристер үшін күндізгі жүру күніне 25-30км құрайды. Бұндай жүруді жаттыққан топ аса күш жұмсаусыз, үнемі жаттығусыз орындайды, әсіресе, көпкүнді жорықтарда, бұндай жолды жүру қиын.Мектеп оқушыларымен жорықтарды ұйымдастыру кезінде дала жағдайында түнеуді жоспарлауға рұқсат етілмейді. Жаңадан үйреніп жүрген ересек адамдар үшін де бұндай түнеуді ұйымдастырмаған дұрыс болады]]> Белсенді туризмнің ең күрделі түрлерінің бірі – шаңғы туризмі. Ол елімізде жыл өткен сайын кең қанат жайып, дамып келеді. Шаңғы және таулы аймақтғы шаңғы тебу тәсілін жіті меңгеру қажеттігі, жұқа, қалың қарларда жүрудің қиындығы кейбір қауіптің бары (температураның төмендігі, боран және т.б.) саяхатқа қатысушыларға дене тәрбиесі мәдениеті талаптарын арттыруды жүктейді.Шаңғымен саяхат жорығы кей қиындықтарға қарамастан өзінің қайталанбас тамашалығымен есте қалып, оған қатысушылардың дене құрылысын шынықтыруда зор маңызға ие болады.Шаңғы туризмі қыс кезінде,белгілі бір қар жамылғысының қалыңдығына байланысты өткізілетін,өзіндік ерекшеліктеріне байланысты құрал-жабдықтары ( примус,пеш,шаңғы т.б.) және қонақ жайлары (бивуак,қар үйшіктері,тұрғын мекен жайлар т.б.) бар жорықтарға байланысты жұмыстар тобы.Климаттың,ауа-райының әр түрлі жағдайында жорықтар өткізіледі.Шаңғы туризмі бойынша жорықтар жазық жерлерде және таулы аудандарда қар жамылғысы тұрақты аймақтарда таралған.

Тау туристері
Тау туристері демалудаШаңғы туризміне қатысушылардың басты кедергілері: қар жауып тұрған кездегі қозғалыс (әсіресе қары борпылдақ, жұмсақ ормандарда), биік, ұйлыға өскен бұталар, мұзы жақсы қатпаған өзендер, жоғары немесе төмен түсуге мәжбүр ететін биік қия, жоталар.
Шаңғы жорықтары кезінде қатысушылардың физикалық дайындығы мен жасына байланысты түсетін күштің сәйкес келу қажеттілігін есте сақтау қажет. Ересек туристер үшін күндізгі жүру күніне 25-30км құрайды. Бұндай жүруді жаттыққан топ аса күш жұмсаусыз, үнемі жаттығусыз орындайды, әсіресе, көпкүнді жорықтарда, бұндай жолды жүру қиын.Мектеп оқушыларымен жорықтарды ұйымдастыру кезінде дала жағдайында түнеуді жоспарлауға рұқсат етілмейді. Жаңадан үйреніп жүрген ересек адамдар үшін де бұндай түнеуді ұйымдастырмаған дұрыс болады]]> admin Tue, 01 Feb 2022 08:29:14 +0600 Туристік көпсайыс https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/51-turistk-kpsajys.html https://bjto-tekeli.edu.kz/turistk-bayt/51-turistk-kpsajys.html ]]> ]]> admin Tue, 01 Feb 2022 08:25:04 +0600